Waarom wij geen Romanée-Conti drinken

Posted on 16 mei 2013

6


Nogal wat mensen die de wereld van wijn ontdekken, stoten vroeg of laat op prijskaartjes die ongeloof, verbijstering en hilariteit opwekken. Meestal in die volgorde. Denk maar aan de champagnes Dom Pérignon of Cristal, van respectievelijk Moët & Chandon en Louis Roederer. Of neem – als je echt wil lachen, gieren, brullen – een fles Romanée-Conti of een Richebourg van Henri Jayer als voorbeeld.

De onvermijdelijke vraag die volgt, luidt: ‘Waarom is die wijn zoveel duurder dan de andere?’ Menig oenofiel kan dan wel enkele redenen opsommen. Uniek terroir! Legendarische wijnmaker! Extreem lage productie! En hoewel al deze verklaringen ongetwijfeld steek houden voor alle iets duurdere wijnen, raken ze kant noch wal voor de belachelijk dure wijnen.

Het enige echte antwoord op de vraag is Thorstein Veblen (1857-1929).

Thorstein Veblen

Deze Amerikaan van Noorse afkomst gaf zijn naam aan de zogenaamde Veblen-goods. Dit zijn economische producten die zich nogal atypisch gedragen. Neem nu bijvoorbeeld een pot choco. We zijn allemaal bereid om daar een bepaalde prijs voor te betalen. Als die pot choco echter plots erg duur zou worden, zou geen haar op ons hoofd er nog aan denken om het te kopen en zouden we gewoon meer confituur op onze boterhammen smeren. De prijs stijgt, de vraag daalt. Simpele economie.

Choco is echter geen Veblen-good. Bij de producten die wel tot deze groep behoren, stijgt de prijs net omdat de prijs al erg hoog is. Vaak spelen ook andere factoren, die de exclusiviteit van het product verder versterken, een rol. Economen noemen dat ‘positieve prijselasticiteit’. Wij noemen dat ‘luxeproducten’. Het omgekeerde geldt dus ook: als pakweg een Rolls Roys Phantom plots veel goedkoper zou worden, zouden de gefortuneerden die zo’n kar kunnen betalen er vermoedelijk hun interesse voor verliezen.

Wie de website ‘Rich Kids of Instagram’ al eens bezocht, weet dat een dergelijke positieve prijselasticiteit bijvoorbeeld absoluut geldt voor Dom Pérignon – en dan nog het meest bij het jongere publiek … niet voor gevoelige kijkers.

Al het bovenstaande is uiteraard geen wereldschokkende theorie. Maar het geeft wel aanleiding tot een andere vraag: wanneer is een fles wijn gewoon duurder omdat hij beter is en wanneer is de prijs hoger omdat hij exclusiever is? Waar ligt met andere woorden de grens tussen flessen waarvoor je terecht dieper in de buidel tast en vloeibare Veblen-goods?

Er moet voor elke fles toch een theoretisch kantelpunt bestaan? Aanvankelijk stijgen prijs en kwaliteit evenredig, tot het moment dat het ‘Veblen-effect’ in werking treedt. De wijn heeft dan een bepaalde prijs en een bepaalde bekendheid bereikt, waardoor de prijs nog eens stijgt, zonder dat de kwaliteit veel mee evolueert. Zoiets zou misschien kunnen verklaren waarom een fles Angélus in 2007 gemiddeld €124 kostte en in 2012 al €235.

Veblen-effect

Natuurlijk zou het nog veel interessanter worden als je dit punt kan zien aankomen of voorspellen. Zowel voor wijnliefhebbers – die hun laatste kans dan kunnen grijpen om de wijn ooit te proeven – als voor gehaaide beleggers.

Om terug te keren naar de openingsvraag van deze post: een fles Romanée-Conti is zijn Veblen-kantelpunt ruimschoots voorbij. Zodanig zelfs dat het een beleggingsproduct is geworden. De wijn is daardoor ‘verloren gegaan’ voor de gemiddelde liefhebber. Wij moeten het stellen met extatische en lyrische beschrijvingen, zoals deze van Roald Dahl in My Uncle Oswald:

“Sense for me this perfume! Breathe this bouquet! Taste it! Drink it! But never try to describe it! Impossible to give an account of such a delicacy with words! To drink Romanée-Conti is equivalent to experiencing an orgasm at once in the mouth and in the nose.”

Persoonlijk ben ik er niet rouwig om. Er bestaan nog steeds eindeloos veel wijnen met hoge kwaliteit en zonder Veblen-prijskaartjes. Ze vinden, is de uitdaging. En daarbij gaat het nog meer om de zoektocht dan om het vinden.

Wil je op de hoogte blijven van wat er reilt en zeilt op Le Vin Perdu? Dat kan via Twitter en Facebook.

Posted in: Wijnverhalen